Misverstanden bij Hoogbegaafdheid
Als je niet het leven van een hoogbegaafde geleefd hebt en niet de theorieën achter hoogbegaafdheid bestudeerd hebt zal je gegarandeerd een vertekend beeld hiervan hebben. Ik voldoe wel aan beide eisen, dus laat ik het beeld voor je verhelderen. Vanaf nu kort ik hoogbegaafdheid of hoogbegaafd af met HB. Dat bespaart ons een heleboel letters en ruimte.
IQ > 130
Laten we beginnen bij het meest basic concept van een HB. HB zijn de meest gecompliceerde soort mensen, dus er is niet een korte definitie die de lading compleet kan dekken van wat HB inhoudt. Ten eerste is het iemand met een IQ van boven de 130. Het gemiddelde IQ van de mensheid is 100. Elke 5 jaar wordt er weer wereldwijd gekalibreerd met testen hoe hoog iedereen scoort en wordt het gemiddelde weer op 100 gezet. Dus net als dat het kookpunt van water altijd 100 graden Celsius is, loopt de gemiddelde mens rond met een hersencapaciteit die in staat is op een IQ test 100 te scoren. Plus of min 15 (dus van 85 tot 115) dan ben je nog steeds prima aangepast op de gros van de mensheid. Deze mensen begrijpen dingen even snel, zien grappen vanaf dezelfde afstand nog steeds niet aankomen, kunnen zich vinden in alle gedachten die in de reclames uitgezonden worden. Leven is prima. Al zit je onder het gemiddelde dan krijg je steun om ervoor te zorgen dat je tenminste bij kan benen met het
minimale wat alle gemiddelde mensen doen. Maar de natuur maakt variaties binnen een soort. Er zijn volwassenen die maar anderhalve meter lang zijn en er zijn volwassenen die tweeënhalf meter lang zijn. Dat is niet gek. De natuur is gewoon aan het variëren. Zolang er geen volwassenen zijn van drieënhalve meter ziet de natuur geen probleem. De korte persoon krijgt hulp bij het reiken wanneer die ergens even niet bij kan. Het is korter dan gemiddeld, maar kan nog wel meedraaien. Maar die opvallend lange persoon krijgt geen hulp. Niemand kan inleven in hoe de wereld er van die hoogte uit ziet en welke hulp je daarbij nodig hebt. Het is teveel gevraagd om voor een afwijking alle deuren en plafonden te verhogen. En dat is nou precies het probleem van HB. Niemand snapt jouw probleem en niemand kan je erbij helpen. Het is gelukkig niet hun probleem.
De waanbeelden van Hollywood
De eerste reden waarom je een vertekend beeld hebt van HB als je het niet bent en niet bestudeerd hebt is Hollywood. Hollywood is de hoofdoorzaak van alle vertekende beelden in de wereld. Denk je dat je bij een maffiabaas of geestenverdrijver aan kan schuiven en dat je precies hetzelfde beeld te zien krijgt als in de film? Nee. Nooit. Het is niet het werk van de filmindustrie of verhalenvertellers om je een exacte weerspiegeling te geven van de realiteit. Het is hun werk om geld te verdienen door je mee te slepen in een meeslepend verhaal. Misschien helpt dit inzicht je om elke film die je vanaf nu ziet een beetje meer met een korreltje zout te nemen. Misschien maakt dat de film, stand-up of boek minder meeslepend, maar het is altijd belangrijk om in staat te zijn feiten en fictie van elkaar te kunnen onderscheiden. In het geval van de HB is het beeld wat daarbuiten is wel erger vertekend dan dat bij andere verfilmingen het geval is.
In films voelen de slimmeriken zich machtig, arrogant en superieur. Vooral de slechteriken in films staan erg te pronken met hoeveel slimmer ze zijn dan iedereen die ze wil tegenhouden. In fictie klinkt het logisch dat als iemand de macht heeft om dingen te bedenken die niemand kan bedenken, dan zal dat vast wel motiveren om een heleboel ongein uit te halen voor eigen gewin. Daar kan een bovengemiddeld intelligent persoon zich misschien toe verleiden, maar het is heel onwaarschijnlijk voor een HB.
De kleine minderheid
die zich verbergt in de schaduw
Met een IQ-test wordt je intelligentie getest op je logisch inzicht, je korte en lange termijn geheugen, je rekenvaardigheden en dit soort basisvaardigheden die je wel kan verwachten van een intelligent iemand en niet van een onintelligent iemand. Als je brein behoort tot degenen die boven de 130 scoren dan is dit een elitegroepje van ongeveer 2% van de mensen. 1 op de 50 mensen is HB. Iedereen kent wel meer dan 50 mensen, dus je zou zeggen dat iedereen wel een HB zou kennen. Helaas gaat dit niet zo simpel. Als je bij deze 2% hoort dan vind je gegarandeerd niet alles interessant wat iedereen interessant vindt. Al snel is alles simpel, oppervlakkig en banaal. Er zit niet genoeg uitdaging in en dat maakt het saai. Dus dat is een goede reden om je dan maar een beetje af te zonderen van iedereen. Er is namelijk geen manier om een goede connectie te maken als de twee elementen die de connectie willen maken niet van gelijkwaardig niveau is. Dus goede kans dat je geen HB kent. En als je diegene ontmoet hebt is de kans groot dat je niet uitvoerig met diegene gesproken hebt. Dit maakt HB zo vatbaar voor misleiding. Haast niemand weet heel goed wat er omgaat in het brein van de HB. Alleen de HB zelf. Hollywood is alleen aan het speculeren wat zij zouden denken te doen als zij slimmer waren dan iedereen. Dan wordt je machtig en arrogant en ga je anderen proberen te domineren en kleineren voor je eigen belang en entertainment.
Ethische code van HB
Maar er is een logische conclusie waar elke HB achter zou moeten komen. Het is zo simpel dat heel het publiek het allang al weet: “Misdaad loont niet.” Iedereen weet het hoor, maar meneer slimmerik wist het als enige niet. Hij denkt over zoveel na, maar had niet kunnen voorspellen dat iedereen boos wordt en tegen hem gaat keren. Je kan slim zijn in exacte wetenschap, maar kunnen voorspellen dat mensen het niet waarderen wanneer je ze constant zit te benadelen, had deze slimme schurk nooit zien aankomen. Het is toch totaal niet realistisch dat iemand die echt heel intelligent is dit over het hoofd ziet? Om met misdaden weg te komen moet je kunnen liegen. Als je er diep en intelligent over nadenkt dan kan een mens niet liegen. Hoe slim je ook bent het gaat je niet lukken om te liegen zoals mensen denken dat ze kunnen wegkomen met liegen. Vaak komen mensen weg met leugens omdat de waarheid niemand heel erg boeit. Maar zodra de waarheid boeit kan niemand meer wegkomen met leugens. Neem je een leven van iemand die iemand iets interesseert, dan zal die weten dat jij het was. Steel je een heel groot bedrag dat iemand serieus iets boeit dan ga je er niet mee wegkomen. In beide gevallen is het slechts een kwestie van tijd voor ze je te pakken hebben. Dus als je weet dat zwaar wangedrag niet ongestraft onder de radar kan gaan, omdat dat nou eenmaal is hoe de wereld werkt dan ga je het niet bedenken om een superschurk te worden. In tegendeel, je bent zo bewust van de mogelijke nadelige gevolgen van nadelige acties dat het je juist extra moreel en ethisch maakt. Er zal op elke regel een uitzondering zijn, maar dat maakt nog niet waar dat het logisch is dat als je intelligenter bent dan de rest, dan ben je je bewuster ervan dat je beter niet je vrijheid en reputatie weg kan gooien voor een egoïstische grap. Dat is een oneerlijke deal.
Daarnaast is het ook zo dat als je intelligent bent denk je automatisch op de wat langere termijn en op bredere schaal. Wil je als HB voor altijd onthouden worden en overal bekendstaan als de slechterik? Wat is daar voordelig aan? Het is niet logisch. Alles moet logisch zijn. Mensen zijn emotionele wezen en de HB is dat ook. Maar emotie zonder ratio is een giftige combo die de HB zich niet kan permitteren. De rest ook niet, maar die weet dat niet, dus die doet maar wat in hen opkomt. Maar als je naar alle misdaden kijkt en je zou een schatting moeten maken puur op gevoel. Denk je dat de meeste misdaden worden uitgevoerd door intelligente mensen of domme mensen?
De ethische code, de logica en de goed werkende lange termijn geheugen zijn niet de enige factoren die elk HB persoon met de rest verbindt.
Writer’s note:
Dit stuk is onderdeel van een grotere reeks waarin ik de logica, ethiek en beleving van hoogbegaafdheid ontrafel. Elk deel is geschreven om herkenning te brengen bij wie zichzelf vaak “te veel” voelt, en helderheid bij wie met hen leeft.
Wil je meer weten over persoonlijke ontwikkeling bij hoogbegaafdheid? Volg mij via LinkedIn @Reza Jhinkoe-Rai of via Instagram/Facebook @chabba.nl
